
Szeroki wachlarz metod leczenia otyłości
Kiedy próbujesz schudnąć, Twoje ciało może bronić się przed redukcją masy ciała – uruchamia wtedy mechanizmy obronne nazywane adaptacją metaboliczną.1-3
Świadczy to o tym, że otyłość jest bardzo złożoną chorobą. Różne czynniki i mechanizmy mogą utrudniać redukcję masy ciała i jej utrzymanie.1,15 Dobrą wiadomością jest więc to, że istnieje wiele sposobów zmniejszenia masy ciała, które wspólnie nazywane są leczeniem otyłości – od zmiany stylu życia w zakresie nawyków żywieniowych i aktywności fizycznej, po leki wspomagające redukcję masy ciała, a nawet operację.1,4,15
Twój lekarz, po przeprowadzeniu z Tobą wywiadu zdrowotnego, pomoże Ci w doborze odpowiedniej dla Ciebie metody.
Zmiana stylu życia – behawioralne leczenie otyłości
Prawidłowe nawyki żywieniowe
Zbilansowana dieta dostarcza ważnych składników odżywczych, a także zapewnia odczucie sytości. Jednocześnie pomaga w utrzymaniu spożycia odpowiedniej liczby kalorii. Aby wpłynąć na masę ciała, musi być przestrzegana długoterminowo. Nie istnieje jedno uniwersalne podejście do odżywiania. Każdy i każda z nas ma inne potrzeby, które mogą zależeć od wielu czynników.5,6,15 W szczególności diety o niskiej kaloryczności mogą stanowić duże wyzwanie,1 dlatego skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem, jeśli potrzebujesz wsparcia w ich wdrażaniu.7
Regularna aktywność fizyczna
Ruch jest ważnym elementem zdrowego stylu życia.7,8,15 Regularna aktywność fizyczna nie tylko powoduje spalanie kalorii, co umożliwia redukcję masy ciała, ale także przyspiesza metabolizm – to z kolei może pomóc w utrzymaniu docelowej masy ciała.5,9,15 Aktywność fizyczna nie oznacza, że musisz od razu iść na siłownię lub biegać w maratonach! Nawet niewielkie zmiany mogą mieć duże znaczenie: np. można zwiększyć dzienną liczbę kroków, chodzić schodami zamiast wybierać windę czy ruchome schody, bawić się z dziećmi lub wyprowadzać psa na spacer.10 Aktywność fizyczna wpływa nie tylko na metabolizm, ale może również poprawić samopoczucie i samoocenę.9,15
Farmakologiczne metody leczenia otyłości11
Pamiętaj, że jeśli dieta i aktywność fizyczna nie przynoszą zadowalających efektów, to warto rozważyć konsultacje z lekarzem. Lekarz po przeprowadzeniu wywiadu zdecyduje jaki rodzaj terapii zastosować. Może zdecydować również o zastosowaniu farmakoterapii. Dedykowane leki mogą pomóc osobom z otyłością osiągnąć i utrzymać docelową masę ciała. Są to preparaty na receptę – muszą być przepisane przez lekarza i stosowane pod jego nadzorem. Nie mogą być stosowane z powodów czysto kosmetycznych.15
Leki na otyłość, jak wszystkie leki, mogą powodować również działania niepożądane i nie są odpowiednie dla wszystkich osób chorujących na otyłość. Z tego względu powinny być zawsze stosowane pod nadzorem lekarza.15
Leków tych nie stosuje się również bez zmiany stylu życia. Dopiero w połączeniu z mniejszą liczbą spożywanych kalorii i zwiększoną aktywnością fizyczną, leki mogą przyczynić się do redukcji i utrzymania masy ciała.15
Chirurgiczne leczenie otyłości
Chirurgia bariatryczna, określana także chirurgią metaboliczną ze względu na korzystny wpływ na regulację spożycia pokarmów i przebieg metabolicznych powikłań otyłości, jest metodą leczenia zarezerwowaną dla chorych, u których leczenie zachowawcze, w tym farmakologiczne jest nieskuteczne bądź niemożliwe. Wynika to z faktu, że w leczeniu powinniśmy sięgać w pierwszej kolejności po metody o mniejszej inwazyjności, a chirurgia bariatryczna może wiązać się z wystąpieniem poważnych powikłań.12,13,15
Warunkiem kwalifikacji do zabiegów bariatrycznych jest określona wartość wskaźnika BMI, a w przypadku mniej zaawansowanych postaci otyłości także obecność jej powikłań. Operacje są wykonywane przez chirurgów i nie służą one celom kosmetycznym, a poprawie stanu zdrowia. Podczas operacji przewód pokarmowy podlega chirurgicznej korekcie w celu zmniejszenia spożycia pokarmu poprzez wpływ na wydzielanie jelitowych hormonów regulujących głód i sytość. Do najczęściej wykonywanych operacji można zaliczyć rękawową resekcję żołądka i wyłączenie żołądkowo-jelitowe (tzw. gastric by-pass).12,14,15
Kwalifikacja do zabiegów bariatrycznych wymaga szczegółowych badań oceniających stan zdrowia. Osoby poddane tym zabiegom muszą zmodyfikować nawyki żywieniowe oraz podlegają regularnym badaniom lekarskim polegającym m.in. na ocenie stanu odżywienia.12,15 Ze względu na znaczną redukcję masy ciała oraz wpływ operacji na wchłanianie pokarmów, chorzy poddani operacjom bariatrycznym powinni przyjmować odpowiednie witaminy i suplementy.2,13,15
Jakie metody już stosowałeś aby utrzymać prawidłową masę ciała?
Wiele rzeczy na drodze do osiągnięcia docelowej masy ciała może wywoływać nieprzyjemne wspomnienia. Możliwe, że masz za sobą też niemiłe komentarze na temat Twojej masy ciała. Rozumiemy, że rozmowy na temat różnych możliwości leczenia otyłości mogą być trudne, a czasem krępujące. Dlatego warto, żebyś znalazł odpowiednio dużo czasu na przygotowanie się do nich. Zbierz informacje o swoim zdrowiu, o dotychczasowych doświadczeniach, o historii swojej choroby. Zapisz np.
1 . jakie metody już próbowałaś/próbowałeś w przeszłości;
2. jakie są powody, dla których chcesz zredukować masę ciała.
W zebraniu właściwych danych pomoże Ci poniższy kwestionariusz. Wcześniejsze przygotowanie się do rozmowy zwiększy Twój komfort psychiczny i pewność siebie podczas rozmowy z lekarzem. Znajdziesz w nim również wskazówki, jak postępować, aby proces odzyskiwania kontroli nad masą ciała był bezpieczny i przynosił rezultaty.
Greenway FL. Physiological adaptations to weight loss and factors favouring weight regain. Int J Obes (Lond). 2015;39(8):1188-1196. doi:10.1038/ijo.2015.59
Hall KD, Kahan S. Maintenance of lost weight and long-term management of obesity. Med Clin North Am. 2018;102(1):183-197. doi:10.1016/j.mcna.2017.08.012
Ochner CN, Barrios DM, Lee CD, Pi-Sunyer FX. Biological mechanisms that promote weight regain following weight loss in obese humans. Physiol Behav. 2013;120:106-113. doi:10.1016/j.physbeh.2013.07.009
National Heart, Lung, and Blood Institute. Overweight and obesity: treatment. Updated March 24, 2022. Accessed August 5, 2024. https://www.nhlbi.nih.gov/health/overweight-and-obesity/treatment
Melby CL, Paris HL, Foright RM, Peth J. Attenuating the biologic drive for weight regain following weight loss: must what goes down always go back up? Nutrients. 2017;9(5):468. doi:10.3390/nu9050468
Cena H, Calder PC. Defining a healthy diet: evidence for the role of contemporary dietary patterns in health and disease. Nutrients. 2020;12(2):334. doi:10.3390/nu12020334
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Eating & physical activity to lose or maintain weight. Reviewed May 2023. Accessed August 5, 2024. https://www.niddk.nih.gov/health-information/weight-management/adult-overweight-obesity/eating-physical-activity
Centers for Disease Control and Prevention. Physical activity and your weight and health. Updated December 27, 2023. Accessed August 5, 2024. https://www.cdc.gov/healthy-weight-growth/physical-activity/index.html
American Diabetes Association. Health and wellness: anaerobic exercise and diabetes. American Diabetes Association. Accessed August 5, 2024. https://diabetes.org/health-wellness/fitness/anaerobic-exercise-diabetes
National Heart, Lung, and Blood Institute. Exercise and fitness: guide to physical activity. Accessed August 5, 2024. https://www.nhlbi.nih.gov/health/educational/lose_wt/phy_act.htm
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Prescription medications to treat overweight & obesity. Reviewed June 2024. Accessed August 5, 2024. https://www.niddk.nih.gov/health-information/weight-management/prescription-medications-treat-overweight-obesity
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Types of weight-loss surgery. Reviewed September 2020. Accessed August 5, 2024. https://www.niddk.nih.gov/health-information/weight-management/bariatric-surgery/types
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Potential candidates for weight-loss surgery. Reviewed September 2020. Accessed August 5, 2024. https://www.niddk.nih.gov/health-information/weight-management/bariatric-surgery/potential-candidates
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Weight-loss (metabolic & bariatric) surgery. Reviewed July 2016. Accessed August 5, 2024. https://www.niddk.nih.gov/health-information/weight-management/bariatric-surgery
Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2024. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. MP Wydanie Specjalne, wrzesień 2024.
Patroni merytoryczni





